{"id":10350,"date":"2013-05-21T09:41:56","date_gmt":"2013-05-21T09:41:56","guid":{"rendered":""},"modified":"2013-05-22T14:10:48","modified_gmt":"2013-05-22T14:10:48","slug":"sanat-kurumlari-sahipsiz-de-ildir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kultursanatsen.org.tr\/portal\/2013\/05\/21\/sanat-kurumlari-sahipsiz-de-ildir\/","title":{"rendered":"SANAT KURUMLARI SAH\u0130PS\u0130Z DE\u011e\u0130LD\u0130R!"},"content":{"rendered":"

AKP h\u00fck\u00fcmetinin aylard\u0131r \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 sanat kurumlar\u0131n\u0131 yok etme projesi bas\u0131na s\u0131zd\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u0131llard\u0131r devam eden kamu hizmetlerinin tasfiyesi s\u00fcrecinde, toplumsal belle\u011fin en \u00f6nemli kurumlar\u0131 olan k\u00fclt\u00fcr ve sanat kurumlar\u0131na s\u0131ra gelmi\u015ftir. AKP h\u00fck\u00fcmeti, t\u00fcm kamu hizmetlerinde oldu\u011fu gibi, bir s\u00fcredir siyasi ve ideolojik bask\u0131larla yeniden bi\u00e7imlendirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcr ve sanat\u0131 ticarile\u015ftirmek, k\u00fclt\u00fcr ve sanat kurumlar\u0131n\u0131n toplumsal \u00f6z\u00fcn\u00fc ortadan kald\u0131rmak istemektedir. <\/span><\/p>\n

Toplumsal ya\u015fam\u0131n b\u00fct\u00fcn alanlar\u0131n\u0131 \u201cdaha fazla kar\u201d u\u011fruna ticarile\u015ftiren, h\u0131zla piyasa ili\u015fkileri i\u00e7ine \u00e7eken AKP iktidar\u0131, sa\u011fl\u0131k ve e\u011fitimden sonra sanat kurumlar\u0131n\u0131 da hedefine koymu\u015ftur. D\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir yerinde sanat \u00fczerinden kar elde etmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir iktidar yoktur. K\u00fct\u00fcphaneler, m\u00fczeler, sanat kurumlar\u0131 piyasaya a\u00e7\u0131lacak, \u00fczerinden kazan\u00e7 hesaplar\u0131 yap\u0131lan rant alanlar\u0131 de\u011fildir, olmamal\u0131d\u0131r.<\/span><\/p>\n

Mevcut durumda t\u00fczel ki\u015fili\u011fi olan ve yasalar\u0131 ile korunan sanat kurumlar\u0131n\u0131n en alt birimlere kadar se\u00e7ilmi\u015flerden olu\u015fan kurullar\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen, getirilmek istenen sistem, bizzat iktidar partisi taraf\u0131ndan atanan ki\u015filerden olu\u015fturulmaktad\u0131r. Siyasi iktidar\u0131n atamalar\u0131 ile olu\u015facak bir kurulun bat\u0131s\u0131ndan do\u011fusuna farkl\u0131 sanatlar icra eden ki\u015fileri temsil edecek bir yap\u0131 olarak kabul edilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. B\u00fct\u00fcn bu giri\u015fimleri, g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131 her y\u00f6n\u00fcyle bi\u00e7imlendirmeye \u00e7al\u0131\u015fan muhafazak\u00e2r zihniyetin, ayn\u0131 \u015feyi sanat kurumlar\u0131 \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015ftirmek istemesi \u015feklinde yorumlamak da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ba\u015fka bir deyi\u015fle; bu giri\u015fim, sanat kurumlar\u0131 \u00fczerinde \u201csanat kurullar\u0131\u201d ad\u0131 alt\u0131nda RT\u00dcK benzeri bir sans\u00fcr ve bask\u0131 kurumunun olu\u015fturulmas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir.<\/span><\/p>\n

657\u2019de yap\u0131lmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen de\u011fi\u015fikliklerden biri olan kamu kurulu\u015flar\u0131nda y\u00f6neticilik g\u00f6revlerine atanma kriterlerini belirleyen maddeyle, kamuya \u00f6zel sekt\u00f6rden CEO tarz\u0131 y\u00f6netici atanabilmesinin sa\u011flanmas\u0131, \u00fcst d\u00fczey devlet memurlar\u0131n\u0131n iktidarlarla gelip gitmesi i\u00e7in d\u00fczenlemeler yap\u0131lmas\u0131 hedeflenmektedir. AKP\u2019nin yapmak istedi\u011fi h\u00fck\u00fcmetin s\u00f6z\u00fcnden \u00e7\u0131kmayan, halka de\u011fil iktidara hizmet eden \u201ch\u00fck\u00fcmet memurlar\u0131\u201d yaratmakt\u0131r. Benzer bir mant\u0131k bug\u00fcn \u201ch\u00fck\u00fcmet sanat\u00e7\u0131s\u0131\u201d yaratmak gibi, d\u00fcnyada e\u015fi benzeri olmayan, son derece trajik bir hal alm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 <\/span><\/p>\n

Mevcut uygulamada se\u00e7ilmi\u015flerin ve kendi yasalar\u0131yla y\u00f6netilen sanat kurumlar\u0131n\u0131n, iktidar\u0131n atam\u0131\u015f oldu\u011fu b\u00fcrokratik bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmek istenmesi, sanat\u0131n h\u00fck\u00fcmetin d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne paralel olarak bi\u00e7imlendirilmesi anlam\u0131na gelmektedir. Sanatsal uzmanl\u0131k bak\u0131m\u0131ndan yetersiz olaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k olan b\u00f6ylesi bir kurul ile mevcut repartuvarlara sadece iktidar\u0131n destekledi\u011fi ve onaylad\u0131\u011f\u0131 projelerin dayat\u0131lmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Bu durumun bir benzeri, Taksim Projesi\u2019ne ili\u015fkin \u0130stanbul 2 numaral\u0131 koruma kurulunun teknik ve akademik de\u011ferlendirmesi sonucu onaylamad\u0131\u011f\u0131 projede ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Atanm\u0131\u015f ki\u015filerden ve b\u00fcrokratlardan olu\u015fan koruma y\u00fcksek kurulu taraf\u0131ndan iktidar\u0131n siyasi karar\u0131 do\u011frultusunda koruma karar\u0131 iptal edilmi\u015ftir. B\u00f6ylesi \u00f6rneklerin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde daha da artmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. <\/span><\/p>\n

Hat\u0131rlanaca\u011f\u0131 gibi, Ba\u015fbakan Erdo\u011fan\u2019\u0131n \u201cDevlet eli ile tiyatro olmaz, \u00f6zelle\u015ftirece\u011fiz\u201d demesinin hemen ard\u0131ndan, \u015eehir Tiyatrolar\u0131 y\u00f6netmeli\u011finde yap\u0131lan \u201c\u015eehir Tiyatrolar\u0131 d\u0131\u015far\u0131dan prod\u00fcksiyon al\u0131r\u201d \u015feklindeki de\u011fi\u015fiklikle, \u0130stanbul B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi taraf\u0131ndan 2 milyon 750 bin TL bedelle 3 oyun sat\u0131n al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. G\u00f6sterimi yap\u0131lacak 3 oyun i\u00e7in 2 milyon 750 bin lira \u00f6demekte mahsur g\u00f6rmeyen bu anlay\u0131\u015f, sanat kurumlar\u0131n\u0131n kaynaklar\u0131n\u0131n \u201cpahal\u0131\u201d ve \u201cverimsiz\u201d kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmektedir. H\u00e2lbuki Devlet Tiyatrolar\u0131n\u0131n 2012 y\u0131l\u0131 b\u00fct\u00e7esi yakla\u015f\u0131k 147 milyon lirad\u0131r. Bunun i\u00e7erisinde; personel harcamalar\u0131 90 milyon lira, cari harcama yani kira, elektrik, su, ara\u00e7, yol vb. giderleri 41 milyon lirad\u0131r. Toplamda 2012 y\u0131l\u0131nda 152 oyun oynanm\u0131\u015f olup, oyunlara yani projeye harcanan gider 15 milyon lirad\u0131r. <\/span><\/p>\n

AKP\u2019nin k\u00fclt\u00fcr ve sanat kurumlar\u0131na y\u00f6nelik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm uygulamalar\u0131 ile sanat\u0131n de\u011fil ihale bedellerinin tart\u0131\u015f\u0131laca\u011f\u0131, iktidar\u0131n sadece kendi ideolojisine yak\u0131n oyunlara ya da sanat uygulamalar\u0131na izin verece\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. K\u00fclt\u00fcr ve sanat\u0131 kendi a\u00e7\u0131klamalar\u0131yla itibars\u0131zla\u015ft\u0131rmaktan \u00e7ekinmeyen AKP iktidar\u0131, bu s\u00f6ylemleriyle halk i\u00e7in kurulmu\u015f devlet sanat kurumlar\u0131n\u0131 en az\u0131ndan anlay\u0131\u015f olarak desteklemeyece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtmektedir. <\/span><\/p>\n

Taslakta, \u00f6rnek g\u00f6sterilen \u0130ngiltere, Hollanda gibi Avrupa \u00fclkelerinde ise personelle sanat kurulu\u015flar\u0131 aras\u0131nda imzalanan s\u00f6zle\u015fmelerin i\u00e7eri\u011finin ilgili sendika ve sanat kurulu\u015flar\u0131 aras\u0131nda yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmeler sonucunda belirlendi\u011fi ve projeleri belirleyen sanat konseylerinin sanat kurulu\u015flar\u0131yla finansman garantisi i\u00e7in uzun d\u00f6nemli anla\u015fmalar yapt\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Bu \u00fclkelerde, bahsi ge\u00e7en sanat konseylerinin \u00fcyeleri se\u00e7imle g\u00f6reve gelen, ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00fcyelerden olu\u015fmaktad\u0131r. AKP\u2019nin tasla\u011f\u0131ndaki gibi b\u00fcrokratlar ise b\u00f6ylesi bir yap\u0131 i\u00e7inde asla yer almamaktad\u0131r. <\/span><\/p>\n

2008\u2019de sanat kurumlar\u0131nda da ya\u015f haddinin 65\u2019e \u00e7\u0131kmas\u0131 ve fiili hizmet tazminat\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131yla \u00f6zellikle mesleki ya\u015f s\u0131n\u0131r\u0131 olan kolektif sanatlarda AKP h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f olan problem, emeklili\u011fe te\u015fvik yoluyla \u00e7\u00f6z\u00fclmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor g\u00f6r\u00fclse de, tasla\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcne bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda as\u0131l niyetin kadrolar\u0131 bo\u015falt\u0131p iptal etmek oldu\u011fu, sanat kurumlar\u0131nda esnek ve g\u00fcvencesiz istihdama ge\u00e7ilece\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

K\u00fclt\u00fcr ve sanat alan\u0131ndaki \u00e7e\u015fitli yasalar\u0131n (5441-1309, 1310 say\u0131l\u0131 yasalar) mevcut problemleri, \u00a0\u00f6zel yasa ve t\u00fcz\u00fcklerle \u00e7\u00f6z\u00fclebilecekken, tiyatro ve operalar\u0131n yetki ve sorumlulu\u011fu tart\u0131\u015f\u0131lan K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ta\u015fra te\u015fkilat\u0131nda sanatsal yetkinli\u011fi olmayan \u0130l K\u00fclt\u00fcr Turizm M\u00fcd\u00fcrl\u00fcklerine devredilmesi, fiilen bu kurumlar\u0131 yok etmek anlam\u0131na gelmektedir. Bakanl\u0131k, \u0130l K\u00fclt\u00fcr ve Turizm M\u00fcd\u00fcrl\u00fcklerinin yard\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131 h\u00fclle yoluyla atama makam\u0131 saymakta ve bu kadrolar s\u0131nava tabi tutulmamaktad\u0131r. Genellikle iktidara yak\u0131n, iktidarla uyumlu \u00e7al\u0131\u015facak ki\u015filerin bu makamlara getirildi\u011fi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda b\u00f6ylesi bir giri\u015fimin \u201ckuzuyu kurda teslim etmekten\u201d ba\u015fka bir anlam\u0131 yoktur.<\/span><\/p>\n

Ayr\u0131ca; sanatk\u00e2r memur unvanl\u0131 (i\u015f tan\u0131mlar\u0131 \u00f6zel olarak belirlenmi\u015f) idari s\u00f6zle\u015fmeli personelin yetki ve sorumlulu\u011fu tart\u0131\u015f\u0131lan \u0130l K\u00fclt\u00fcr M\u00fcd\u00fcrl\u00fcklerine aktar\u0131lmas\u0131, sanat\u0131n ve sanat\u00e7\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z yap\u0131s\u0131na b\u00fcy\u00fck bir darbe vuracak, sanat\u00e7\u0131y\u0131 memurla\u015ft\u0131rarak geli\u015fiminin ve \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesinin \u00f6n\u00fcne yeni engeller koyacakt\u0131r. \u00d6yle ki, d\u00fcnyaca tan\u0131nm\u0131\u015f bir opera solistinin sahneden al\u0131narak masa ba\u015f\u0131na oturtulmas\u0131n\u0131n ne kadar sa\u00e7ma ve ak\u0131ld\u0131\u015f\u0131 oldu\u011fu ortadad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda, taslakta sanat\u00e7\u0131 say\u0131s\u0131 kadar kadrosu bulunan vas\u0131fl\u0131 teknik personelden bahsedilmemesi de tasla\u011f\u0131 haz\u0131rlayanlar\u0131n sanat kurumlar\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131ndan bihaber olduklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermektedir. Personele ayl\u0131k s\u00f6zle\u015fme \u00fccretlerinin d\u00f6rt ikramiye ve iki te\u015fvik ikramiyesi \u201chari\u00e7\u201d k\u0131sm\u0131n\u0131n ayl\u0131k olarak \u00f6denmeye devam edecek olmas\u0131 ise, sanat emek\u00e7ilerinin \u201ckazan\u0131lm\u0131\u015f\u201d haklar\u0131n\u0131n gasp\u0131 anlam\u0131na gelmektedir. Her f\u0131rsatta emek\u00e7ilerin haklar\u0131n\u0131 gasp etmekten \u00e7ekinmeyen AKP h\u00fck\u00fcmeti, sanat emek\u00e7ilerinin haklar\u0131na da g\u00f6z\u00fcn\u00fc dikmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

Asl\u0131nda, Bakanl\u0131\u011f\u0131n sanat kurumlar\u0131n\u0131n problemleri derken de ne demek istedi\u011fi mu\u011flakt\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u201cpahal\u0131 ve verimsiz\u201d diye nitelendirilen oysa s\u0131n\u0131rl\u0131 b\u00fct\u00e7esi ve kadrosuna ra\u011fmen olanaklar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnde prod\u00fcksiyon \u00fcreten bu kurumlar\u0131n i\u00e7 mevzuatlar\u0131n\u0131 tamamlama d\u0131\u015f\u0131nda yap\u0131sal bir sorunu bulunmamaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin; \u0130talya\u2019da devletin ki\u015fi ba\u015f\u0131 k\u00fclt\u00fcr ve sanat harcamalar\u0131 112 Euro, Almanya\u2019da 101 Euro, \u0130ngiltere\u2019de ise 143 Euro civar\u0131ndad\u0131r.\u00a0 Hal b\u00f6yleyken, Avrupa \u00fclkeleri ile k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen k\u00fclt\u00fcr ve sanat harcamas\u0131n\u0131n 10 Euro civar\u0131nda oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, bu rakam\u0131n\u00a0 ne kadar d\u00fc\u015f\u00fck seviyelerde oldu\u011fu ve k\u00fclt\u00fcr harcamalar\u0131na ne derecede \u00f6nem verildi\u011fi de son derece a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/span><\/p>\n

Ayr\u0131ca; kolektif sanatlar\u0131n \u00f6z\u00fc ve yap\u0131s\u0131 hakk\u0131nda bir fikri olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan taslakta, bundan sonra kadrolu istihdam yap\u0131lmayaca\u011f\u0131 belirtilmektedir. Birlikte \u00e7al\u0131\u015fma gelene\u011fi ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc olmas\u0131 gereken orkestra, koro ve kordo balelerin k\u0131sa s\u00fcreli s\u00f6zle\u015fme ile \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 bu b\u00f6l\u00fcmlerde sanatsal disiplini ve \u00e7al\u0131\u015fma prensiplerini derinden ve olumsuz y\u00f6nde etkileyecek bir d\u00fczenleme olacakt\u0131r. <\/span><\/p>\n

Sendikam\u0131z ge\u00e7en y\u0131l sanat kurumlar\u0131n\u0131n ve sahne emek\u00e7ilerinin sorunlar\u0131 konusunda hem toplu s\u00f6zle\u015fme masas\u0131nda hem de kamu personel dan\u0131\u015fma kurullar\u0131nda kapsaml\u0131 \u00f6nerilerde bulunmu\u015ftur ve Bakanl\u0131k yetkililerine raporlar sunmu\u015ftur. Ancak taslakta b\u00fct\u00fcn vurgular\u0131m\u0131za ra\u011fmen ortaya \u00e7\u0131kacak sorunlar g\u00f6z ard\u0131 edilmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak; 1980 askeri fa\u015fist darbe sonras\u0131nda ve d\u00f6nemsel ekonomik krizlerde bile sanat kurumlar\u0131n\u0131n mevcut yasalar\u0131na ve \u00e7al\u0131\u015fma y\u00f6ntemlerine dokunulmam\u0131\u015fken, k\u00fclt\u00fcr ve sanat kurumlar\u0131n\u0131n AKP\u2019nin \u201cileri demokrasisine\u201d kurban edilmesi kabul edilemezdir. K\u00fclt\u00fcr Sanat-Sen olarak bu giri\u015fime asla izin vermeyece\u011fimizi kamuoyuna duyururuz.<\/span><\/p>\n

K\u00dcLT\u00dcR SANAT SEN
MERKEZ Y\u00d6NET\u0130M KURULU<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

AKP h\u00fck\u00fcmetinin aylard\u0131r \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 sanat kurumlar\u0131n\u0131 yok etme projesi bas\u0131na s\u0131zd\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u0131llard\u0131r devam eden kamu hizmetlerinin tasfiyesi s\u00fcrecinde, toplumsal belle\u011fin en \u00f6nemli kurumlar\u0131 olan k\u00fclt\u00fcr ve sanat kurumlar\u0131na s\u0131ra gelmi\u015ftir. AKP h\u00fck\u00fcmeti, t\u00fcm kamu hizmetlerinde oldu\u011fu gibi, bir s\u00fcredir siyasi ve ideolojik bask\u0131larla yeniden bi\u00e7imlendirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcr ve sanat\u0131 ticarile\u015ftirmek, k\u00fclt\u00fcr ve sanat kurumlar\u0131n\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":true,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kultursanatsen.org.tr\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10350"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kultursanatsen.org.tr\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kultursanatsen.org.tr\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kultursanatsen.org.tr\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10350"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kultursanatsen.org.tr\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10350\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kultursanatsen.org.tr\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10350"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultursanatsen.org.tr\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10350"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kultursanatsen.org.tr\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10350"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}